دریانوردی فقط یک شغل نیست؛ یک مسیر حرفهای است که به آموزش، مهارت، مدارک معتبر و آمادگی جسمی و روحی نیاز دارد.
افرادی که قصد ورود به این حرفه را دارند، معمولاً این سؤال را مطرح می‌کنند که از کجا باید شروع کرد، چه مدارکی لازم است و چگونه میتوان اولین شغل دریایی خود را پیدا کرد.
مسیر دقیق به سمت مورد نظر، نوع کشتی و مقررات کشور مربوطه بستگی دارد، اما مراحل اصلی معمولاً مشابه هستند.
۱. انتخاب مسیر شغلی
اولین قدم، مشخص کردن حوزه فعالیت است. به‌طور کلی، مشاغل کشتی را میتوان در بخش‌هایی مانند موارد زیر دسته‌بندی کرد:
- Deck Department — عرشه
- Engine Department — موتورخانه
- بخش برق و الکترونیک
- خدمات و پشتیبانی کشتی
انتخاب مسیر از ابتدا اهمیت دارد؛ زیرا نوع آموزش و مدارک مورد نیاز برای یک افسر عرشه با یک تکنسین موتورخانه یا سایر سمت‌ها متفاوت است.
۲. گذراندن آموزش‌های دریانوردی
پس از انتخاب مسیر، فرد باید آموزش‌های مورد نیاز سمت خود را در مراکز آموزشی مورد تأیید بگذراند.
بخشی از این آموزش‌ها تحت استانداردهای STCW قرار دارند. آموزش‌های ایمنی پایه و دوره‌های تخصصی، بسته به سمت و نوع کشتی، می‌توانند جزو الزامات باشند.
۳. دریافت مدارک و گواهینامه‌های لازم
برای ورود حرفهای به دریا، داشتن مدارک معتبر اهمیت زیادی دارد.
بسته به سمت، ممکن است مدارکی مانند Seaman's Book، گواهی پزشکی، گواهینامه‌های STCW، Certificate of Competency یا Certificate of Proficiency مورد نیاز باشند.
فهرست دقیق مدارک باید بر اساس سمت و مقررات مربوطه بررسی شود.
۴. انجام معاینات پزشکی
سلامت جسمی و پزشکی برای کار روی کشتی اهمیت ویژه‌ای دارد.
دریانورد باید معاینات پزشکی مورد نیاز را نزد پزشک یا مرکز مورد تأیید مرجع مربوطه انجام دهد و Medical Certificate معتبر دریافت کند. بدون گواهی پزشکی معتبر، امکان اشتغال یا اعزام در بسیاری از موقعیت‌های دریایی وجود نخواهد داشت.
۵. کسب تجربه دریایی
پس از تکمیل آموزش‌های اولیه، کسب Sea Service یا سابقه خدمت دریایی یکی از مهم‌ترین مراحل مسیر حرفهای است.
سابقه دریایی به فرد کمک می‌کند تجربه عملی لازم برای پیشرفت به سمت‌های بالاتر را به دست آورد. برای برخی گواهینامه‌ها و ارتقای سمت نیز میزان مشخصی از سابقه دریایی مورد نیاز است.
۶. آماده کردن رزومه دریانوردی
رزومه دریانوردی با یک CV معمولی تفاوت‌هایی دارد. در یک CV مناسب دریانوردی بهتر است اطلاعاتی مانند موارد زیر به‌صورت منظم درج شود:
- سمت و رتبه
- سابقه کشتی‌ها
- نوع کشتی
- نام کشتی
- IMO Number
- مدت Sea Service
- مسیر یا منطقه فعالیت
- گواهینامه‌ها
- دوره‌های آموزشی
- وضعیت Medical Certificate
رزومه دقیق و به‌روز می‌تواند روند بررسی صلاحیت دریانورد را برای شرکت‌های کشتیرانی و مدیریت خدمه ساده‌تر کند.
۷. پیدا کردن موقعیت شغلی دریایی
پس از آماده شدن مدارک و رزومه، فرد می‌تواند برای موقعیت‌های مناسب خود درخواست همکاری ارسال کند.
در این مرحله باید به سمت، نوع کشتی، شرایط قرارداد، حقوق، مدت قرارداد و الزامات شرکت توجه کرد. همچنین بهتر است دریانورد قبل از ارائه مدارک شخصی یا پرداخت هرگونه هزینه، از اعتبار شرکت یا واسطه استخدامی اطمینان حاصل کند.
آیا برای دریانورد شدن حتماً باید سابقه داشته باشیم؟
خیر. هر دریانورد حرفهای از یک نقطه شروع کرده است.
افراد تازه‌وارد معمولاً از سمت‌ها و مسیرهایی شروع می‌کنند که متناسب با آموزش، مدارک و شرایط اولیه آنها باشد و سپس با کسب Sea Service و تجربه، مسیر پیشرفت حرفهای خود را ادامه می‌دهند.
جمع‌بندی
مسیر ورود به حرفه دریانوردی را میتوان به‌صورت ساده این‌گونه خلاصه کرد:
انتخاب مسیر شغلی → آموزش → دریافت مدارک → معاینه پزشکی → کسب سابقه دریایی → آماده‌سازی CV → پیدا کردن موقعیت شغلی → اعزام به کشتی
البته الزامات دقیق برای هر سمت و نوع کشتی متفاوت است.
اگر قصد ورود به این حرفه را دارید، بهتر است از همان ابتدا مدارک، تاریخ اعتبار گواهینامه‌ها و سوابق دریایی خود را منظم نگه دارید؛ زیرا همین اطلاعات در مراحل استخدام و پیشرفت شغلی اهمیت زیادی پیدا می‌کنند.