فعالیت حرفه‌ای روی کشتی نیازمند داشتن مدارک و گواهینامه‌هایی است که نشان می‌دهند دریانورد از صلاحیت، آموزش و شرایط پزشکی لازم برای انجام وظایف خود برخوردار است.
نوع مدارک مورد نیاز به سمت دریانورد، نوع کشتی، وظایف او و مقررات کشور صاحب پرچم بستگی دارد. در سطح بینالمللی، بخش مهمی از این الزامات تحت کنوانسیون STCW سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) قرار دارد.
مهم‌ترین مدارک دریانوردی کدام‌اند؟
مدارک هر دریانورد ممکن است متفاوت باشد، اما معمولاً شامل چند گروه اصلی است:
۱. گواهینامه صلاحیت حرفه‌ای
Certificate of Competency (CoC) یکی از مهم‌ترین مدارک برای افسران دریانوردی است و صلاحیت فرد برای انجام وظایف مربوط به سمت خود را تأیید می‌کند.
۲. گواهینامه‌های شایستگی
Certificate of Proficiency (CoP) برای برخی آموزش‌ها و وظایف تخصصی مورد استفاده قرار می‌گیرد و نشان‌دهنده گذراندن آموزش و احراز شایستگی مربوطه است.
۳. مدارک آموزشی STCW
بسته به سمت و نوع فعالیت، دریانورد ممکن است به دوره‌ها و گواهینامه‌های مختلفی مانند آموزش‌های ایمنی پایه، مبارزه با حریق، کمک‌های اولیه و سایر دوره‌های تخصصی نیاز داشته باشد.
۴. گواهی پزشکی
Medical Certificate تأیید می‌کند که دریانورد از نظر پزشکی برای انجام وظایف دریایی خود واجد شرایط است. اعتبار و الزامات این گواهی به مقررات کشور مربوطه و استانداردهای قابل اعمال بستگی دارد. این گواهی باید توسط یکی از پزشکان معتمد سازمان بنادر و دریانوردی صادر شود.
۵. دفترچه دریانوردی
Seaman's Book / Seafarer's Identity Document یکی از مدارک مهم شناسایی و ثبت سوابق دریانوردی است و اطلاعات مربوط به هویت و سوابق خدمت دریانورد در آن ثبت می‌شود.
آیا همه دریانوردان به مدارک یکسانی نیاز دارند؟
خیر. برای مثال، مدارک مورد نیاز یک Master با یک AB یا یک Oiler یکسان نیست.
همچنین نوع کشتی نیز اهمیت دارد. فعالیت روی کشتی‌های نفتکش، گازبر، مسافری یا کشتی‌های خاص ممکن است به آموزش‌ها و گواهینامه‌های تکمیلی نیاز داشته باشد.
بنابراین پیش از اعزام، باید سمت، نوع کشتی و الزامات کشور صاحب پرچم بررسی شود.
اعتبار گواهینامه‌های دریانوردی
یکی از مواردی که دریانورد باید همیشه کنترل کند، تاریخ اعتبار مدارک است.
داشتن یک گواهینامه معتبر در زمان استخدام کافی نیست؛ بعضی مدارک نیاز به تمدید یا تجدید دورهای دارند. بهتر است دریانورد قبل از هر سفر موارد زیر را بررسی کند:
- تاریخ انقضای گواهینامهها
- اعتبار گواهی پزشکی
- اعتبار دفترچه دریانوردی
- دوره‌های آموزشی مورد نیاز
- الزامات خاص نوع کشتی
- الزامات کشور صاحب پرچم
چرا نگهداری و کنترل مدارک اهمیت دارد؟
منقضی بودن یک مدرک می‌تواند باعث ایجاد مشکل در استخدام، اعزام به کشتی یا انجام وظایف خاص شود.
به همین دلیل، دریانورد بهتر است یک فهرست از تمام مدارک خود داشته باشد و تاریخ انقضای آن‌ها را به‌صورت منظم کنترل کند. استفاده از سیستم‌های یادآوری نیز می‌تواند از فراموش شدن تاریخ تمدید مدارک جلوگیری کند.
جمع‌بندی
گواهینامهها و مدارک دریانوردی بخش مهمی از مسیر حرفه‌ای هر دریانورد هستند. STCW، گواهینامه‌های صلاحیت، مدارک آموزشی، گواهی پزشکی و دفترچه دریانوردی از مهم‌ترین مواردی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند.
با این حال، مدارک مورد نیاز برای همه دریانوردان یکسان نیست و باید بر اساس سمت، نوع کشتی و مقررات قابل اعمال بررسی شود.
کنترل منظم اعتبار مدارک، یکی از ساده‌ترین راه‌ها برای جلوگیری از مشکل هنگام استخدام و اعزام به کشتی است.